Mái tôn bị dột: 7 vị trí nên kiểm tra trước khi gọi thợ

Mái tôn bị dột không phải lúc nào cũng có nghĩa là phải thay cả mái. Thực tế, nhiều trường hợp nước chỉ lọt qua một con vít đã lỏng, một đoạn chồng mí bị hở hoặc máng xối lâu ngày không được vệ sinh.

Khó nhất ở chỗ vị trí nước nhỏ xuống bên trong nhà chưa chắc là vị trí mái bị hở ngay phía trên. Nước có thể đi theo mặt dưới tấm tôn, xà gồ hoặc thanh kèo rồi mới nhỏ xuống. Vì vậy, nếu chỉ nhìn chỗ nền nhà đang ướt rồi trèo lên trám đúng vị trí đó thì nhiều khi sửa xong vẫn dột.

Nếu mái nhà bắt đầu xuất hiện tình trạng thấm nước khi mưa, bạn có thể kiểm tra lần lượt 7 vị trí dưới đây trước. Việc xác định tương đối đúng nguyên nhân cũng giúp trao đổi với thợ dễ hơn và tránh sửa lan man.

1. Kiểm tra vít bắn tôn trước tiên

Đây là vị trí chúng tôi thường nghĩ đến đầu tiên khi một mái tôn đã sử dụng vài năm bắt đầu xuất hiện những điểm dột nhỏ.

Vít bắn tôn không chỉ có nhiệm vụ giữ tấm tôn xuống xà gồ. Phía dưới đầu vít còn có gioăng làm kín. Qua thời gian sử dụng, vít có thể bị lỏng, gioăng bị chai, nứt hoặc biến dạng. Nếu trước đó vít được bắn lệch, bắn quá sâu hoặc không vuông với bề mặt tôn thì khả năng phát sinh khe hở càng cao.

Khi kiểm tra, nên chú ý những dấu hiệu sau:

• Vít bị nghiêng hoặc đầu vít nhô cao hơn các vít xung quanh.
• Gioăng cao su bị nứt, chai cứng hoặc mất.
• Xung quanh chân vít có vệt gỉ.
• Lỗ vít đã rộng hơn thân vít.
• Có dấu vết keo cũ đã bong hoặc nứt quanh đầu vít.

Một sai lầm khá thường gặp là thấy dột thì siết vít thật chặt. Làm như vậy chưa chắc giải quyết được vấn đề. Nếu siết quá mức, gioăng có thể bị ép biến dạng hoặc bề mặt tôn bị lõm xuống, lâu dài lại tạo chỗ đọng nước.

Nếu muốn tìm hiểu kỹ hơn về cách bắn vít, chồng mí và xử lý mái khi thi công, bạn có thể xem thêm bài mẹo thi công mái tôn đúng kỹ thuật, chống dột hiệu quả mà Tiến Đạt đã chia sẻ trước đây.

2. Kiểm tra các đường chồng mí giữa hai tấm tôn

Nếu vít vẫn ổn nhưng mái dột mạnh hơn khi gặp mưa lớn kèm gió, nên kiểm tra tiếp các vị trí chồng mí.

Mái tôn được ghép từ nhiều tấm với nhau. Tại điểm tiếp giáp, hai tấm phải chồng lên nhau đúng chiều và đủ khoảng để hạn chế nước bị gió tạt ngược vào bên trong.

Sau thời gian dài, vị trí này có thể xuất hiện khe hở do tôn co giãn theo nhiệt độ, vít giữ mí bị lỏng, tấm tôn bị xô hoặc lớp keo làm kín cũ đã xuống cấp.

Quan sát dọc theo đường nối giữa các tấm. Nếu thấy hai mép tôn không còn ôm sát nhau, một bên bị vênh lên hoặc có những đoạn keo cũ đã bong thì đây là vị trí đáng kiểm tra kỹ.

Đặc biệt, đừng chỉ nhìn khi trời khô. Có những khe nhỏ nhìn bình thường gần như không thấy vấn đề nhưng khi mưa lớn có gió ngang, nước lại bị đẩy qua khe nối.

3. Kiểm tra úp nóc mái tôn

Úp nóc là phần nằm ở điểm cao nhất, nơi hai phía mái gặp nhau. Đây cũng là vị trí chịu nắng, mưa và gió gần như liên tục.

Nếu úp nóc lắp không kín, bị xô lệch hoặc vít cố định đã lỏng, nước có thể lọt vào phía dưới rồi chạy dọc theo mặt tôn. Khi đó, điểm nước nhỏ xuống trong nhà có thể nằm khá xa vị trí hở thực tế.

Khi quan sát phần nóc mái, nên chú ý:

• Tấm úp nóc có bị cong hoặc bật mép hay không.
• Các đoạn nối úp nóc có còn kín không.
• Vít cố định có dấu hiệu lỏng hoặc gỉ không.
• Keo làm kín tại mối nối có bị khô, nứt hay bong ra không.

Những mái từng chịu gió bão mạnh càng nên kiểm tra vị trí này. Có trường hợp nhìn từ dưới nhà không thấy gì bất thường nhưng phần úp nóc đã bị nâng lên một khoảng nhỏ.

4. Kiểm tra vị trí mái tôn tiếp giáp với tường

Mái hiên, mái tum, mái nhà xưởng hoặc phần mái tôn làm thêm thường có một cạnh tiếp giáp trực tiếp với tường xây. Đây là vị trí rất dễ phát sinh thấm nếu phần giao nhau không được xử lý kỹ.

Nước mưa từ tường có thể chảy xuống, lọt phía sau tấm tôn hoặc len qua khe giữa tôn và tường. Những vết nứt nhỏ ở chân tường, keo đã lão hóa hoặc tấm diềm che bị hở đều có thể là nguyên nhân.

Một dấu hiệu khá dễ nhận biết là bên trong nhà xuất hiện vệt ẩm chạy dọc theo chân tường hoặc góc giao giữa tường và mái.

Khi gặp trường hợp này, chỉ bôi thêm một lớp keo lên bề mặt đôi khi không giải quyết được lâu dài. Quan trọng là phải xác định nước đang đi vào từ khe nào và đường thoát nước phía trên có đang hướng nước về đúng vị trí đó hay không.

5. Kiểm tra máng xối và đường thoát nước

Có những mái không hỏng tôn nhưng vẫn dột vì nước không thoát đi kịp.

Máng xối lâu ngày có thể tích lá cây, bụi, cát, rêu hoặc các mẩu kim loại còn sót lại. Khi mưa nhỏ chưa chắc xảy ra vấn đề, nhưng gặp một trận mưa lớn, nước trong máng dâng lên rồi tràn ngược vào mép mái.

Vì vậy nên kiểm tra:

• Máng xối có bị tắc không.
• Ống thoát nước có thông hay không.
• Máng có bị võng và tạo điểm đọng nước không.
• Mối nối giữa các đoạn máng có bị hở không.
• Phần tôn đưa nước xuống máng có đúng vị trí không.

Đây cũng là lý do mái tôn nên được vệ sinh định kỳ, đặc biệt với nhà nằm gần cây lớn. Một lượng lá không nhiều nhưng dồn đúng miệng ống thoát nước cũng đủ khiến máng bị tràn khi mưa lớn.

6. Kiểm tra những vị trí tôn từng bị cắt, khoan hoặc sửa chữa

Nếu mái từng lắp thêm ống thông gió, ống khói, dây điện, giá đỡ, biển quảng cáo hoặc thiết bị khác thì những điểm này cần được kiểm tra kỹ.

Mỗi lần khoan hoặc cắt tấm tôn là một lần bề mặt mái xuất hiện thêm vị trí có nguy cơ cho nước đi qua nếu không được xử lý kín.

Ngoài ra, mép tôn sau khi cắt không đúng dụng cụ hoặc để lại ba via có thể làm hỏng lớp bảo vệ trên bề mặt. Lâu ngày, khu vực này dễ xuất hiện gỉ và xuống cấp nhanh hơn phần còn nguyên vẹn.

Nếu bạn thường xuyên phải gia công hoặc xử lý tôn, có thể tham khảo thêm hướng dẫn cắt tôn an toàn và chính xác để hiểu cách đo, đánh dấu và xử lý tấm tôn phù hợp hơn.

Riêng với mái đang dột, hãy tìm xem xung quanh những lỗ khoan cũ có vết gỉ, keo bong hoặc lỗ trống nào không. Đôi khi nguyên nhân chỉ là một lỗ vít cũ đã tháo thiết bị nhưng chưa được bịt kín đúng cách.

7. Kiểm tra chính bề mặt tấm tôn

Sau khi đã xem các vị trí phía trên mà chưa tìm thấy nguyên nhân, lúc này mới nên kiểm tra kỹ toàn bộ bề mặt tấm tôn.

Tôn sử dụng lâu năm có thể bị gỉ cục bộ, thủng, nứt hoặc biến dạng. Một số mái bị người đi lại không đúng vị trí làm lõm sóng tôn. Chỗ lõm giữ nước lâu hơn bình thường, lâu ngày có thể làm tình trạng xuống cấp nhanh hơn.

Cũng nên tìm những khu vực có:

• Vết gỉ tập trung thành từng điểm.
• Lỗ nhỏ trên bề mặt tôn.
• Tôn bị lõm hoặc biến dạng.
• Mép tôn bị cong, bật lên.
• Vết xước sâu đã xuất hiện gỉ.
• Khu vực từng được vá hoặc trám trước đây.

Nếu một tấm chỉ hỏng ở phạm vi nhỏ thì có thể xử lý cục bộ tùy tình trạng thực tế. Tuy nhiên, nếu nhiều tấm đã bị gỉ rộng, xuất hiện nhiều lỗ hoặc vật liệu đã xuống cấp rõ rệt thì việc vá từng điểm thường chỉ giải quyết tạm thời.

Cách tìm đúng vị trí dột thay vì đoán

Một điều cần nhớ là điểm nước nhỏ xuống trần không đồng nghĩa với điểm nước lọt qua mái.

Nếu có thể quan sát phần dưới mái khi trời mưa mà vẫn bảo đảm an toàn, hãy theo vệt nước từ vị trí nhỏ xuống ngược lên phía trên. Nước thường để lại đường ẩm hoặc vệt chạy trên mặt dưới tôn và xà gồ.

Trong điều kiện trời khô, thợ cũng có thể thử nước từng khu vực theo thứ tự từ thấp lên cao để khoanh vùng. Không nên xịt nước toàn bộ mái ngay từ đầu vì khi đó rất khó xác định chính xác nước vào từ đâu.

Nên kiểm tra theo thứ tự nào?

Nếu muốn làm nhanh, có thể đi theo thứ tự:

1. Xác định khu vực nước nhỏ xuống bên trong.
2. Quan sát vít ở khu vực tương ứng và phần mái phía cao hơn.
3. Kiểm tra đường chồng mí gần đó.
4. Kiểm tra úp nóc hoặc vị trí tiếp giáp tường nếu nằm trên đường nước có thể chảy qua.
5. Kiểm tra máng xối và đường thoát.
6. Tìm các lỗ khoan, vị trí từng sửa hoặc lắp thêm thiết bị.
7. Cuối cùng kiểm tra toàn bộ bề mặt tôn xem có gỉ, thủng hoặc biến dạng hay không.

Có phải cứ dột là dùng keo chống dột?

Không hẳn.

Keo có thể phù hợp với một số khe nối hoặc vị trí cần làm kín, nhưng nếu nguyên nhân là vít đã hỏng, tấm tôn bị xô, máng xối bị tắc hay bề mặt tôn đã thủng thì chỉ phủ thêm keo bên ngoài thường không xử lý được tận gốc.

Đặc biệt, việc bôi nhiều lớp keo chồng lên nhau mà không làm sạch lớp cũ đôi khi còn khiến lần sửa sau khó xác định vị trí hư hỏng hơn.

Với mái mới thi công hoặc đang chuẩn bị lợp, việc xử lý đúng ngay từ độ dốc, xà gồ, chồng mí, vít và các phụ kiện vẫn hiệu quả hơn nhiều so với chờ mái dột rồi mới sửa. Tiến Đạt đã có một bài riêng về cách thi công mái tôn đúng kỹ thuật, bạn có thể tham khảo thêm nếu đang làm mái mới hoặc cải tạo lại mái cũ.

Khi nào nên gọi thợ kiểm tra?

Một số việc đơn giản như quan sát máng xối từ vị trí an toàn, kiểm tra trần bên trong nhà hoặc tìm vệt nước có thể tự thực hiện. Nhưng với những trường hợp phải trèo trực tiếp lên mái cao, mái đã cũ hoặc khu vực gần đường điện thì không nên tự xử lý nếu không có kinh nghiệm.

Nên nhờ người có chuyên môn kiểm tra khi:

• Không xác định được điểm nước vào sau nhiều lần kiểm tra.
• Mái dột ở nhiều vị trí cùng lúc.
• Tôn đã gỉ hoặc yếu trên diện rộng.
• Khung, xà gồ có dấu hiệu xuống cấp.
• Mái bị tốc, xô lệch sau mưa bão.
• Phải đi lại trực tiếp trên mái để tiếp cận vị trí hỏng.

Tóm lại

Khi mái tôn bị dột, chưa cần vội nghĩ đến chuyện thay toàn bộ mái. Hãy lần lượt kiểm tra vít bắn tôn, đường chồng mí, úp nóc, vị trí tiếp giáp tường, máng xối, các điểm từng khoan cắt và bề mặt tấm tôn.

Quan trọng nhất là tìm đúng đường nước đi vào. Khi xác định được nguyên nhân, việc xử lý thường đơn giản và ít tốn công hơn nhiều so với việc trám keo hoặc sửa thử từng vị trí.

Với mái đã sử dụng lâu năm, một lần kiểm tra trước mùa mưa cũng rất đáng làm. Phát hiện một con vít lỏng hay một đoạn máng xối tắc sớm luôn dễ xử lý hơn khi nước đã ngấm xuống trần và ảnh hưởng đến phần bên trong công trình.